Hayvancılık Haber

Hayvancılık Haber
  • BAKAN Fakıbaba:- ‘Besicilik alanında ithalat herkesi üzüyor. Devlet sadece düzenleme görevini yapar. ”
    BAKAN Fakıbaba:- ‘Besicilik alanında ithalat herke
  • Bakan Fakıbaba, gıda sanayini dinledi:Gıda ve içecek sanayinin gündemindeki konular ele alındı.
    Bakan Fakıbaba, gıda sanayini dinledi:Gıda ve içec
  • Gıda Güvenliği Konusundaki Tüm Yenilikler ve Birbirinden İlginç Konular 6. Gıda Güvenliği Kongresi’nde Ele Alınacak…
    Gıda Güvenliği Konusundaki Tüm Yenilikler ve Birbi
  • Bayer ‘Startup Day 2017’ ile Girişimcileri Bir Araya Getirdi
    Bayer ‘Startup Day 2017’ ile Girişimcileri Bir Ara
  • Lely, robotik süt sağımının 25. yılını kutluyor
    Lely, robotik süt sağımının 25. yılını kutluyor
  • LEZİTA EN SEVİLEN ÜRÜNLERİYLE EDT FUARI’NDA…  EDT Fuarı 20 – 23 Eylül, CNR Expo Yeşilköy
    LEZİTA EN SEVİLEN ÜRÜNLERİYLE EDT FUARI’NDA… EDT
  • “ÜÇ TARAFI DENİZLERLE ÇEVRİLİ TÜRKİYE’DE BALIK TÜKETİMİ, AVRUPA’NIN SADECE ÜÇTE BİRİ KADAR”
    “ÜÇ TARAFI DENİZLERLE ÇEVRİLİ TÜRKİYE’DE BALIK TÜK
  • Phoenix Simulator Dongle Emulator Download
    Phoenix Simulator Dongle Emulator Download
  • Türk levreği, çipurası ve alabalığı Hong Kong’ta görücüye çıktı
    Türk levreği, çipurası ve alabalığı Hong Kong’ta g
  • PROF.DR.NEVZAT ARTIK:”YUMURTADA FİPRONİL KRİZİ ”
    PROF.DR.NEVZAT ARTIK:”YUMURTADA FİPRONİL KRİ
Tarım Sektörü İstihdamı 1. Çalıştay Raporu Yayınlandı..
Tarım Sektörü İstihdamı 1. Çalıştay Raporu Yayınlandı..
Ulusal İstihdam Stratejisi tarafından Tarım sektörü istihdamı 1. Çalıştay raporu yayınlandı. Ulusal İstihdam Stratejisi tarafından Tarım sektörü istihdamı 1. Çalıştay raporu yayınlanırken bir de açıklama paylaşıldı. Açıklamada Çalıştayın nasıl raporlandığı...
1 Ocak 2017 21:57
Font1 Font2 Font3 Font4
Ulusal İstihdam Stratejisi tarafından Tarım sektörü istihdamı 1. Çalıştay raporu yayınlandı.
Ulusal İstihdam Stratejisi tarafından Tarım sektörü istihdamı 1. Çalıştay raporu yayınlanırken bir de açıklama paylaşıldı. Açıklamada Çalıştayın nasıl raporlandığı ve Çalıştayın ne zaman gerçekleştirildiği ifade edildi.
tarim_sektoru_istihdami_1_calistay_raporu_h19661_31795
Açıklamada ” Mevcut durumdaki politikalarla ilgili uygulamada yaşanan sorunların analiz edilmesi, işgücü piyasasının önceliklerinin belirlenmesi, istihdam alanlarında ihtiyaç duyulan teşvik ve desteklerin tespit edilmesi ve 3 yıllık istihdam stratejisinde ilgili tüm aktörlerin sürece dahil olmasının amaçlandığı 1.Çalıştay 23 Eylül 2016 ile 24 Eylül 2016 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir ” ifadelerine yer verildi.
Ayrıca söz konusu Çalıştay kapsamında her eksen ve sektör için akademisyenler tarafından raporlama yapılmıştır. İlgili raporlar 22 Ekim 2016 tarihinde gerçekleştirilen 2. Çalıştayda incelenmiştir.
Tarım Sektörü İstihdamı 1. Çalıştay Raporu 
Söz konusu Çalıştay raporunda sektörün önemi ve ekonomiye katkısı, tarımsal iş gücü istihdamı, istihdamda tarımın payı, tarım işçilerinin ücret dağılımı, kırsal alanda yoksulluk, dünyada mevcut durum gibi başlıkların açıklamaları ve grafikleri belirtilmiştir.KAYNAK:KAMUPERSONELİ.NET

TARIM SEKTÖRÜ

  1. GİRİŞ (EKSENİN ÖNEMİ, EKONOMİYE KATKISI)

Tarım sektörünün, yalnız bitkisel ve hayvansal üretim faaliyetinde bulunarak ülke nüfusunun gıda ve diğer tarımsal kökenli ihtiyaç maddelerini karşılayan,  ihtiyaç fazlasının da ihracatına olanak sağlayan bir uğraşı olarak görülmesi, önemli bir eksikliktir (Erkuş vd., 2005). Tarımsal yapıdaki bir ekonomiden, sanayileşmiş bir ekonomiye geçilirken tarım sektörü başlıca dört fonksiyonu yerine getirmelidir. Tarım her şeyden önce ülke nüfusunun gıda maddeleri ihtiyacını karşılamalıdır. Tarım, ithalat için gerekli döviz talebine katkıda bulunmak üzere bir üretim fazlası oluşturmalıdır. Ekonominin diğer sektörlere sermaye ve işgücü transferini de üstlenen tarım, ülkede üretilen sanayi malları için talep potansiyeli de oluşturmalıdır (Cinemre ve Kılıç, 2011). Dolayısıyla Türkiye ekonomisinde tarım; nüfus ve istihdam, beslenme, tarımsal üretim, yurt içi tüketim, tarımın sanayiye olan katkısı, milli gelir ve ödemeler dengesi açsından önemini sürekli koruyan bir sektör konumundadır.

Türkiye sahip olduğu coğrafik konum, iklim yapısı ve ürün çeşitliliği açısından zengin bir tarımsal potansiyele sahiptir. Fakat üretimin kayıt altına alınmaması, üretici örgütlerinin yeterince aktif olmaması, istikrarlı olmayan tarım politikaları ve planlı olmayan üretim modelleri sektörde önemli problemlere sebep olmaktadır. İç ve dış talebe uygun planlı bir üretim modelinin benimsenmemesi bazı ürünlerde arz fazlası oluşturup üretici fiyatlarının düşmesine neden olurken bazı ürünlerde arz açığı olması ve bu açığın ithalat yoluyla kapatılmasına neden olmaktadır.

Diğer taraftan tarımdaki makine kullanımına bağlı olarak iş gücü fazlasının oluşması ve kırsal kesimde yaşayanların gelir seviyelerindeki düşüşler kırsal kesimden kente göçü kontrolsüz bir şekilde körüklemiştir. Ekonomik göstergeler incelendiğinde tarımın GSYİH’daki payının ve istihdam içerisindeki payının giderek azaldığı gözlenmektedir. Bu durum Avrupa Birliği (AB) uyum sürecinde gelişmiş AB ülkelerindeki rakamlarla mukayese edildiğinde olumlu gibi algılansa da diğer sektörlerin istihdam kapasitesi kırsal kesimden göç edenlerin ihtiyaçlarına cevap vermediği sürece sağlıklı bir değişim olduğu söylenemez.

Genel bir değerlendirme yapıldığında tarımın Türkiye ekonomisindeki önemi nispi olarak azalma gösterdiğini söylemek mümkündür.  Cumhuriyetin ilk kurulduğu yıllarda tarımın GSYİH’daki payı %42.8 iken 1970’li yıllarda %36.0, 1985 yılında %25.0, 1990 yılında %16.0, 2000 yılında %13.5 oranında gerçekleşmiştir. Günümüzde ise tarımın GSYİH’daki payı %9dur.

Türkiye’de çeşitli dönemlerde yaşanan ekonomik krizler diğer sektörlerde olduğu gibi tarım sektöründe de olumsuz etkiler oluşturmaktadır. Nitekim 2001 yılında yaşanan ekonomik krizin ardından büyüme oranı  -%5.7 olurken tarım sektöründe büyüme oranı -%8.1 olarak gerçekleşmiştir. Yine aynı şekilde 2006 yılında başlayan “Küresel İklim Krizi” ile birlikte dünya ekonomisi 2007-2008 yıllarında büyük değişimlere sahne olmuştur. “Gıda Krizi” olarak adlandırılan 2007 yılında başlayan ve 2008 yılı yaz aylarına kadar devam eden gıda fiyatlarındaki aşırı artış dönemi 2008 sonbaharında yerini “Küresel Mali Krize” bırakmıştır (Dellal ve Keskin, 2008). Dolayısıyla tarımda büyüme oranın 2007 yılında -%7.0 olmasının sebebi de dünya çapında yaşanan küresel mali krizdir.

  1. TÜRKİYE’DE KIRSAL NÜFUS VE TARIMSAL İSTİHDAM
    • Kırsal Nüfus

Ekonomik yaşamın yaratıcısı insan olduğu için, nüfus ve ekonominin ilişkisi oldukça fazladır. Nüfus bir yandan çeşitli ihtiyaçlarımızı karşılayan mal ve hizmetler için talep oluştururken, öte yandan üretimin önemli bir öğesi olan işgücü arzını sağlar (Rehber ve Çetin, 1998). Dolayısıyla kırsal nüfus ve istihdam ekonomik gelişme açısından önemli bir dinamiktir.

İlk nüfus sayımının yapıldığı 1927 yılından itibaren toplam nüfus ve toplam nüfus içerisinde kentsel nüfus olarak adlandırabileceğimiz il ve ilçe nüfusunun, kırsal nüfus olarak adlandırdığımız belde ve köy nüfusunun oranı tablo 1.de verilmiştir. Tabloya göre Cumhuriyetin ilk yıllarında nüfusun %24,2’si kentsel bölgelerde %75,8’i kırsal bölgelerde yaşamaktadır. Nüfusun bu oransal dağılımı giderek kırsal nüfus aleyhine gelişmiş olup, özellikle 1950 yılından itibaren belde ve köylerde yaşayan nüfus giderek azalmıştır. Bu değer 1960 yılında %68,1 iken 1990 yılında %41,0, 2000 yılında %35,1, 2008 yılında %25,0, 2012 yılında %22,7 olmuştur.

Diğer taraftan 2015 rakamlarına göre kırsal nüfusun toplam nüfus içerisindeki payı yaklaşık %15 oranında azalarak %7,9’a düşmüştür.  Bir önceki yıla göre “il ve ilçe merkezleri” ile “belde ve köyler” nüfuslarındaki büyük farklılıkların ana nedeni, 6360 sayılı Yasa uyarınca yapılan idari bölünüş değişiklikleridir.

 

 

Tablo 1. Türkiye’de Yıllar İtibariyle Nüfus ve Nüfusun Dağılımı

  Toplam Nüfus

(kişi)

İl ve İlçe Nüfusu

(Kişi)

Belde ve Köy Nüfusu (Kişi) İl ve İlçe Payı

(%)

Belde ve Köy Payı (%)
1927 13 648 270 3 305 879 10 342 391 24,2 75,8
1940 17 820 950 4 346 249 13 474 701 24,4 75,6
1950 20 947 188 5 244 337 15 702 851 25,0 75,0
1960 27 754 820 8 859 731 18 895 089 31,9 68,1
1970 35 605 176 13 691 101 21 914 075 38,5 61,5
1980 44 736 957 19 645 007 25 091 950 43,9 56,1
1990 56 473 035 33 326 351 23 146 684 59,0 41,0
2000 67 803 927 44 006 274 23 797 653 64,9 35,1
2007 70 586 256 49 747 859 20 838 397 70,5 29,5
2008 71 517 100 53 611 723 17 905 377 75,0 25,0
2009 72 561 312 54 807 219 17 754 093 75,5 24,5
2010 73 722 988 56 222 356 17 500 632 76,3 23,7
2011 74 724 269 57 385 706 17 338 563 76,8 23,2
2012 75 627 384 58 448 431 17 178 953 77,3 22,7
2013 76 667 864 70 034 413 6 633 451 91,3 8,7
2014 77 695 904 71 286 182 6 409 722 91,8 8,2
2015 78 741 053 72 523 134 6 217 919 92,1 7,9

Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK)

  • Tarımsal işgücü ve İstihdam

Türkiye’de istihdamın yapısı incelendiğinde tarım sektörünün her zaman önemli olduğu görülmektedir. Yıllar itibariyle incelendiğinde toplam nüfus içerisinde kırsal nüfusun payı, toplam istihdam içerisinde ise tarımsal istihdamın payının giderek düştüğü görülmektedir. Nitekim 1990’lı yıllarda tarımsal istihdam oranı %46 iken bugün bu oran %20 civarına düşmüştür. Fakat yinede Türkiye’de istihdam edilen 5 kişiden biri tarım sektöründedir. Dolayısıyla bu oran hala daha önemli bir büyüklüktedir.

Diğer taraftan ekonomik kriz dönemlerinde istihdam olanaklarında yaşanan daralma tarım sektöründe istihdam edilenlerde artışa neden olmaktadır. Çünkü tarım sektöründe çalışanların bir bölümü başka sektörlerde iş bulabildikleri anda tarım sektöründen ayrılmaktadırlar. Ancak, ekonominin ve istihdamın küçüldüğü dönemlerde tekrar tarım sektörüne dönmektedirler (Olhan, 2011).

Türkiye’de son on yıllık dönemde çalışabilir nüfus, işgücü ve istihdam rakamları tablo 1.’de gösterilmiştir. Tablo incelendiğinde 15 yaş üstü aktif nüfusun son on yılda 15 %19,64 oranında artarken, İşgücü oranında %18,17, istihdam oranında %37,36 oranında artış meydana gelmiştir. Diğer taraftan son on yılda tarımsal istihdamda %17,38 oranında tarım dışı istihdamda ise %43,48 oranında arış meydana gelmiştir.

Tablo 2.’de ise son 10 yıl içerisinde toplam istihdam içerisinde tarımın ve darım dışı sektörlerin payı verilmiştir. Tablodan da görüldüğü gibi toplam istihdam edilen kişilerin sayısı %37,36 artış göstermiştir. Yine on yıl içerisinde tarımda istihdam edilen kişi sayısındaki artış %17,38, darım dışı sektörlerde istihdam edilenlerin sayısındaki oransal artış ise %43,48 dir.

Tarımın toplam istihdamdaki payı 2005 yılında %23,47 iken %3,41’lik bir azalışla 2015 yılında %20,06’ya düşmüştür. Tarım dışı sektörlerdeki istihdamın payı ise 2005 yılında %76,53 iken %3,41 lik bir artışla %79,94 olmuştur.

Bu rakamlara göre sanayi ve hizmetler sektöründe istihdamın tarım sektörüne göre daha fazla arttığını söylemek mümkündür. Türkiye’de kırsal kesimdeki nüfusun toplam nüfus içindeki payının azalmasında uygulanan kırsal kalkınma politikalarının sanayi sektörünü kapsaması ve tarımsal mekanizasyondaki gelişmeler olduğu söylenebilir. Diğer taraftan miras hukukuna bağlı olarak parçalanan işletmelerde üretici gelirlerinin yeterli olmayışı üreticileri göçe zorlamıştır (Işın, vd., 2014).
 

Tablo 1. Mevsimsel Etkilerden Arındırılmış İşgücü Göstergeleri

Yıllar 15+Nüfus İşgücü İstihdam Tarım  İstihdam Tarım dışı  İstihdam İşsiz İşgücüne katılma oranı İstihdam oranı İşsizlik oranı Tarım        dışı işsizlik            oranı Genç nüfusta işsizlik            oranı
2005 48356 21 777 19 660 4 615 15 045 2 118 44,6 40,3 9,7 12,1 17,8
2006 49275 22 353 20 353 4 801 15 553 2 000 45,0 41,0 8,9 11,1 16,7
2007 50177 22 292 20 230 4 420 15 811 2 062 44,1 40,0 9,2 11,1 17,4
2008 50982 23 238 20 451 4 534 15 918 2 787 45,3 39,9 12,0 14,6 21,9
2009 51833 24 314 21 413 5 035 16 377 2 901 46,5 41,0 11,9 14,7 20,6
2010 52904 25 144 22 631 5 374 17 257 2 513 47,1 42,4 10,0 12,4 18,4
2011 53985 25 682 23 492 5 325 18 167 2 190 47,2 43,1 8,5 10,4 15,4
2012 54961 26 855 24 486 5 349 19 137 2 370 48,5 44,2 8,8 10,8 16,9
2013 55982 27 367 24 877 5 051 19 825 2 491 48,4 44,0 9,1 10,9 16,5
2014 56986 29 218 26 186 5 424 20 761 3 032 50,9 45,6 10,4 12,5 19,1
2015 57854 30 090 27 004 5 417 21 586 3 086 51,6 46,3 10,3 12,3 18,2
Değişim (%) 19,64 38,17 37,36 17,38 43,48 45,70 7,0 6,0 0,6 0,2 0,4

Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK)
 

Tablo 2. Yıllar İtibariyle İstihdam ve Tarımın Payı   

Yıllar İstihdam Tarım  İstihdam % Tarım dışı  İstihdam %
2005 19660 4615 23,47 15045 76,53
2006 20353 4801 23,59 15553 76,42
2007 20230 4420 21,85 15811 78,16
2008 20451 4534 22,17 15918 77,83
2009 21413 5035 23,51 16377 76,48
2010 22631 5374 23,75 17257 76,25
2011 23492 5325 22,67 18167 77,33
2012 24486 5349 21,85 19137 78,15
2013 24877 5051 20,30 19825 79,69
2014 26186 5424 20,71 20761 79,28
2015 27004 5417 20,06 21586 79,94
Değişim (%) 37,36 17,38 -3,41 43,48 3,41

Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK)

  • Tarım İşçilerinin Ücret Dağılımı

Kırsal alanda istihdam edilenlerin 2/3’ünü erkekler oluşturmaktadır. Kırsalda yaşayan erkeklerin %50’si tarımda istihdam edilmekle birlikte erkek nüfusun tarım dışı alanlarda iş bulma ihtimali daha yüksektir. Buna karşılık kırsal kesimde yaşayan kadınların tarım dışı faaliyetlerde istihdam edilme olanağı yok gibidir. Kırsal kesimde çalışan kadınların büyük çoğunluğu tarımsal faaliyetleri ücretsiz tarım işçisi olarak yerine getirmektedir. Tarımsal faaliyetlerde kadınlar aslında görünmez kahramanladır fakat gerek mevsimlik tarım işçilerinin günlük ücretleri ve gerekse sürekli tarım işçilerinin aylık ücretleri kadınlar için erkeklerden daha düşüktür.

Diğer taraftan tarım tarımda ücretler diğer sektörlere göre hem daha düşük hem de ödeme şekilleri açısından farklıdır. Tablo 3.’de Türkiye’de son on yılda mevsimlik ve sürekli tarım işçilerinin ücret dağılımı verilmiştir. Tabloya göre mevsimlik tarım işçilerinde kadınların günlük ücreti son on yılda 14 Liradan 46 Liraya yükselmiş yani %241 oranında artmıştır. Mevsimlik erkek işçilerin günlük ücreti ise 18 liradan 59 TL’ye yükselmiş yani %227,8 oranında artmıştır. Mevsimlik işçilerin günlük ücret ödemeleri ortalaması 2005 yılında 15 TL iken 2015 yılında 52 TL olmuş ve %240,7 oranında artış göstermiştir. Sürekli tarım işçilerinin aylık ücretleri ise kadınlarda 314 TL’den 1332 TL’ye çıkmış ve %327,7 oranında artmıştır. Erkeklerde 403 TL’den 1563 TL’ye, ortalama olarak ise 391 TL’den 1532 TL’ye yükselmiş ve sürekli tarım işçilerinin ortalama ücreti aylık olarak son yılda %291,3 oranında yükselmiştir.

Tablo 3. Tarım İşçilerinin Ücret Dağılımı

Yıllar Mevsimlik tarım işçilerinin ortalama günlük ücretleri (TL) Sürekli tarım işçilerinin ortalama aylık ücretleri (TL)
Kadın Erkek Ortalama Kadın Erkek Ortalama
2005 14 18 15 314 403 391
2006 16 22 18 377 511 488
2007 19 26 22 550 706 694
2008 21 29 25 641 822 803
2009 23 32 27 650 836 806
2010 25 35 29 732 906 884
2011 29 38 33  748 1 022  979
2012 33 43 38  858 1 128 1 090
2013 36 48 42 1 032 1 262 1 232
2014 41 54 48 1 118 1 304 1 284
2015 46 59 52  1 332  1 563  1 532
Değişim (%) 241,0 227,8 240,7 323,7 287,3 291,3

 

  • Kırsal Alanda Yoksulluk

Tablo 4.’de Türkiye, kır ve kent bazında yoksulluk ile ilgili bilgiler verilmiştir. Gıda yoksulluğu 2002 yılında Türkiye’de oransal olarak %1,35 iken 2009 yılında bu oran %0,48’e düşmüştür. Kent bazında gıda yoksulluğu aynı yıllar itibariyle %0,92’den %0,06’ya kırsalda ise %2,01’den %1,42’ye düşmüştür. Bu rakamlar kırsal alanda gıda yoksulluğunun daha yüksek olduğunu göstermektedir.

Gıda ve gıdı dışı genel yoksulluk oranı 2002 yılında Türkiye’de oransal olarak %26,96 iken 2009 yılında bu oran %18,08’e düşmüştür. Kent bazında bu oran aynı yıllar itibariyle %21,95’den %8,86’ya düşerken kırsalda ise %34,48’den %38,69’a yükselmiştir. Bu değerler Türkiye’de ve kentsel alanlarda yıllar itibariyle yoksulluk oranın azalmasına rağmen kırsal alanda gıda ve gıda dışı harcamalarda yoksulluğun giderek azaldığını göstermektedir.

Yine bir başka yoksulluk göstergesi olarak harcama esaslı göreli yoksulluk 2002 yılında Türkiye’de oransal olarak %14,74 iken 2009 yılında bu oran %15,12’ye yükselmiştir. Kent bazında bu oran aynı yıllar itibariyle %11,33’den %6,59’a düşerken kırsalda ise %19,86’dan %34,20’ye yükselmiştir. Bu değerlerde yine kırsal alanda yoksulluğun Türkiye ortalamasından ve kentsel alandan daha yüksek olduğunu göstermektedir.


Tablo 4. Kırsal Yoksulluk

  Fert Yoksulluk Oranı (%)
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
Türkiye        
Gıda yoksulluğu (açlık) 1,35 1,29 1,29 0,87 0,74 0,48 0,54 0,48 . . . . .
Yoksulluk (gıda+gıda dışı) 26,96 28,12 25,60 20,50 17,81 17,79 17,11 18,08 . . . . .
Kişi başı günlük 1 $’ın altı 0,20 0,01 0,02 0,01 . . . . . . . . .
Kişi başı günlük 2.15 $’ın altı 3,04 2,39 2,49 1,55 1,41 0,52 0,47 0,22 0,21 0,14 0,06 0,06 0,03
Kişi başı günlük 4.3 $’ın altı 30,30 23,75 20,89 16,36 13,33 8,41 6,83 4,35 3,66 2,79 2,27 2,06 1,62
Harcama esaslı göreli yoksulluk 14,74 15,51 14,18 16,16 14,50 14,70 15,06 15,12 . . . . .
Kent        
Gıda yoksulluğu (açlık) 0,92 0,74 0,62 0,64 0,04 0,07 0,25 0,06 . . . . .
Yoksulluk (gıda+gıda dışı) 21,95 22,30 16,57 12,83 9,31 10,36 9,38 8,86 . . . . .
Kişi başı günlük 1 $’ın altı 0,03 0,01 0,01 . . . . . . . . . .
Kişi başı günlük 2.15 $’ın altı 2,37 1,54 1,23 0,97 0,24 0,09 0,19 0,04 0,04 0,02 0,02 0,02 .
Kişi başı günlük 4.3 $’ın altı 24,62 18,31 13,51 10,05 6,13 4,40 3,07 0,96 0,97 0,94 0,60 0,64 .
Harcama esaslı göreli yoksulluk 11,33 11,26 8,34 9,89 6,97 8,38 8,01 6,59 . . . . .
Kır        
Gıda yoksulluğu (açlık) 2,01 2,15 2,36 1,24 1,91 1,41 1,18 1,42 . . . . .
Yoksulluk (gıda+gıda dışı) 34,48 37,13 39,97 32,95 31,98 34,80 34,62 38,69 . . . . .
Kişi başı günlük 1 $’ın altı 0,46 0,01 0,02 0,04 . . . . . . . . .
Kişi başı günlük 2.15 $’ın altı 4,06 3,71 4,51 2,49 3,36 1,49 1,11 0,63 0,57 0,42 0,14 0,13 .
Kişi başı günlük 4.3 $’ın altı 38,82 32,18 32,62 26,59 25,35 17,59 15,33 11,92 9,61 6,83 5,88 5,13 .
Harcama esaslı göreli yoksulluk 19,86 22,08 23,48 26,35 27,06 29,16 31,00 34,20 . . . . .
  1. DÜNYADA MEVCUT DURUM

Avrupa Birliği ülkelerinde tarımın istihdamdaki payı tablo 5’de verilmiştir. Tablodan da görüldüğü gibi İngiltere, Belçika, Almanya, Hollanda, Danimarka ve Fransa tarımın istihdamdaki payının %5’den daha az olduğu ülkelerdir. Bu ülkeler AB’ni oluşturan ilk ülkelerdir. Diğer taraftan Yunanistan, Polonya, Litvanya ve Romanya gibi AB’ne daha sonra katılan ülkelerde tarımın istihdamdaki payı %16 ile %37 arasında değişmektedir. İstihdam değerlerine AB ortalaması olarak bakacak olursak AB-15 itibariyle tarımın istihdamdaki payı %4,4 oranında iken AB-28’de bu oran %6,6 olmuştur. AB’ne aday ülke statüsünde olan Türkiye’de tarımın istihdamdaki payı TUİK 2015 rakamları itibariyle %20,1 olup, Türkiye’nin AB’ye üyeliği halinde AB+TR tarımsal istihdam oranın %7,6 olması yani AB’nin bugünkü tarımsal istihdam oranını %1 daha artıracağı tahmin edilmektedir.

Türkiye’nin AB’ye uyum süreci çerçevesinde gerek işletme sayısının büyüklüğü gerekse kırsal nüfusun büyüklüğü tarımla ilgili mevzuatı uyum sürecinin en zor ve en önemli mevzuatı haline getirmiş. Bundan dolayı Türkiye’de son dönemde uygulanan tarım politikaları genellikle kırsal kalkınma politikaları şeklinde olup tarıma dayalı sanayinin geliştirilmesi böylece hem bölgesel üretim kaynaklarının değerlendirilmesi ve hem de tarımsal istihdamın düşürülmesi amacını taşımaktadır.

Tablo 5. Bazı Ülkeler İtibariyle Tarımsal İstihdam

Ülke Tarımsal istihdam (%)
İngiltere 1,2
Belçika 1,7
Almanya 2,4
Hollanda 2,7
Danimarka 3,3
Fransa 4,3
Avusturya 5,5
Yunanistan 16,3
Polonya 18,2
Litvanya 18,7
Türkiye 20,1
Romanya 37,7
AB 15 4,0
AB 28 6,6
AB 28+TR 7,6


Ulusal İstihdam Stratejisi

Tarım Sektörü

 

  1. Bölüm

Soru 1- Tarım işgücü piyasasında işgücünün niteliğini artırmak için, değişen işgücü piyasasına ve ürün gruplarına göre neler yapılabilir?

  • Tarım sektörüne bakıldığından en önemli sorunlardan birinin ara eleman ihtiyacı olduğu bilinmektedir. Bu noktada ara eğitim programlarının düzenlenmesi, kırsal kalkınma projeleri aracılığı ile ara elaman yetiştirme konusunda destekler sağlanmalıdır.
  • Türkiye’de kırsal nüfus 2012 yılına kadar %23 civarında iken 2012’den sonra %7,9 civarına düşmüştür. Bunun sebebi 2012 yılında kabul edilen 14 ilde büyükşehir belediyesi, 27 ilçe kurulmasına ilişkin 6360 sayılı yasadır. Bu yasa tarımsal nüfusu ikiye bölmektedir. Bu noktada %7.9’un dışında kalan nüfus da hala tarım sektöründen çalışmaktadır. Bu sebeple, söz konusu kategorileştirmenin net olarak yapılması gerekir.
  • Tarım sektöründe bölge ve ürün grubuna uygun nitelikli işgücünün geliştirilmesine önem verilmelidir. Örneğin fındık toplama işinde yerel işçilere, dışarıdan gelen işçilere göre daha fazla para ödenmektedir. Bunun nedeni dışardan gelen işçilerin ürünün niteliğini bilmemesi ve vasıfsız olmasından kaynaklanmaktadır.
  • Tarımla ilgili teknolojik gelişmeler arttıkça eğitim arttırılması işgücü niteliğini arttıracaktır.
  • İŞKUR’un yürüttüğü faaliyetler arasında iş gücü piyasası analizleri yer almaktadır. Bu doğrultuda tarım sektöründe de bölgesel veriler toplanarak işgücü piyasası araştırması yapılması gerekmektedir.
  • Öncelikle, tarımsal sektörün niteliğine ilişkin durum tespiti yapmak gerekmektedir. Bu noktada, niteliğini arttırma hedefi koyduğumuz kitlenin mevcut nitelik durumu hakkında bilgi sahibi olmamız gerekir.
  • Özellikle Ege bölgesinde, tarımsal istihdam konusunda nitelikten ziyade nicelik olarak da problem ortaya çıkmaktadır. Bu durum doğal olarak nitelik açısından da gerilemeye sebep olmaktadır.
  • Kayıt dışı işgücü tarım sektöründe istihdam ile karşılaşılan sorunların en önemlilerinden biridir. Tarımsal kredi açısından bakıldığında mesleki kredilendirme olanağı sağlanabilir. Örneğin, tarımsal sektörde çiftçilik sertifikası, belgesi olan kişilere de ucuz kredi sağlanabilir. Bu şekilde çiftçilerin kayıt altına alınması sağlanabilir.
  • KOSGEB, KOBİ’leri geliştirmek üzere çeşitli eğitim programları düzenlemekte ve proje destekleri sağlamaktadır. Tarım sektöründe de KOSGEB destekli eğitim ve sertifikasyon programları uygulanabilir.
  • Sektörde işgücünün niteliği sağlıklı istihdam politikaları açısından son derece önemlidir. Dolayısıyla vasıflı işgücü potansiyelini artırmak için mesleki yeterlilik belgelerinin edinilmesi önem arz etmektedir.
  • Tarım dönüşüm içerisindedir. Temel sorun eğitim verilecek alanın belirlenmesidir. Türkiye’nin yetiştireceği ürünler havzalar bazında desteklenerek kazanca dönüştürülmelidir ki, kente göç eden insanlar tekrar tarıma dönebilsin.
  • Tarım sektöründe üretimim odaklı değil teknoloji odaklı politikalara ihtiyaç vardır. Yani tarımda Katma Değer artışı sağlayacak politikalar uygulanırsa gençlerin bu konuya dikkatlerinin çekilmesi daha kolay olacaktır. Aksi takdirde genç nüfusa eğitim verilse dahi söz konusu gençlerin bu sektöre yönlendirilmesi zor olabilir.
  • Hollanda’ya bakıldığında küçük araziyle verimli bir şekilde tarım yapmaktadır. Teknolojik ürünlerin imalatı çok öne çıkmaktadır ancak insanların temel ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak mutlaka tarımsal üretime önem verilmelidir. Eğitim konusunda ise Tarım Bakanlığı’nca eğitim verilebilir. Bireysel ürün düzeyine uygun eğitim programları uygulanması verimli olacaktır.
  • Tarımda işgücü ihtiyacı ile ilgili politikalar uygulanırken ürün çeşitlerine yönelik ihtiyaç analizleri yapıldıktan sonar eğitim programlarının ortaya konulması gerekir.
  • Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı olarak eğitim programları uygulanmaktadır. Genç çiftçi projeleriyle artı puanlar verilmelidir. Bankalar ve tarım kredi kooperatiflerince verilen kredilerde de söz konusu puanlar göz önüne alınarak eğitim ve sertifika almış çiftçilere faiz indirimleri sağlanabilir.
  • Uygulanan mevcut tarım politikaları ve üreticiye verilen destekler kapsamında belirli eğitim programlarını tamamlamış çiftçilere ilave destekleme modelleri uygulanabilir.
  • Tarım sektörü genel olarak değerlendirildiğinde yaklaşık 6 milyon çalışan içinde sendikalı sayısının oldukça az olduğu, kayıt dışı oranı ise oldukça fazla olduğu görülmektedir. Ayrıca sektörde mesleki yeterliliğin düşük olduğu bilinen bir gerçektir. Yine iş kazalarının da çok rastlandığı bir sektördür. Bu noktada, tarımda sendikalaşma konusunun da gündeme alınması gerekir. Ayrıca, ürün haritalandırılması yapılmalı, tarımsal ürünlerin hak ettiği fiyatlardan satılması gerekir.
  • Çiftçiliğin meslek olarak tanımlanması ve cazibesinin arttırılması gerekmektedir. Bu durumda, gençler açısından çekiciliği de arttırılacaktır. Ayrıca, mevsimlik işçilerin günlük ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri fiziksel imkanların sağlanması konusunda çaba gösterilmelidir. Son olarak, ürün gruplarına göre eğitim programları düzenlenmelidir.
  • Ara eleman eksikliğinden sıklıkla bahsedilmektedir. Bu ihtiyacı karşılamak amacıyla meslek liseleri bulunmaktadır. Ancak söz konusu meslek liseleri tarımsal ara eleman ihtiyacına cevap vermemektedir. Bu noktada, yen, bir eğitim kurumu kurularak ara eleman ihtiyacı giderilmeye çalışılabilir.
  • Kırsalda yaşayan aileler çocuklarının aynı mesleği devam ettirmesini istemediklerinden dolayı gençler tarımsal üretime yönelmemektedir. Bunun sebebi ailelerin geçimlerinin zorluğundan kaynaklanmaktadır. Havza Bazlı Destekleme Modelleri ile hangi üründe hangi dönemde ne kadar işgücüne ihtiyaç olduğu verileri ortaya konularak işgücü geçişleri sağlanırsa çeşitli bölgelerde ortaya çıkan eleman eksikliği giderilebilir.
  • İşgücüne yönelik olarak sahibinden.com gibi web sitesi üretilerek istenilen vasıflarda ara eleman ihtiyacını gidermeye yönelik adımlar atılabilir.
  • Türkiye’de tarımsal istihdama aile üretimine dayandığından dolayı işgücü niteliğinden bahsetmek de zorlaşıyor. Özellikle yaşlıların söz konusu sektörde faaliyet göstermeleri sebebiyle niteliği arttırmak zorlaşmaktadır. Gençlerin bu alana yönlendirilmesi ve müteşebbisliğin özendirilmesi önem arz etmektedir. Girişimcilik konusunda eğitim verilmelidir. Öte yandan, tarım sektöründe uzmanlaşma olmaması sebebiyle nitelik açısından sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bu noktada çiftçilerin bilgiye ulaşabilme kabiliyetlerinin arttırılmasının sağlanması konusunda adımlar atılmalıdır. Ayrıca, vasıflı işgücü işletme büyüklüğü, yaş ve eğitim mantalitesiyle ilgilidir. Yurtdışında olduğu gibi bilinçlilik düzeyinin arttırılması gerekir.
  • İşgücü niteliğinin arttırılabilmesi için tarımda çalışanların sağlık, konaklama imkanların iyileştirilmesi gerekmektedir. Çalışma şartlarının iyileştirilmesi niteliğin de artmasını sağlayacaktır. Ziraat fakülteleri ile çiftçiler arasında karşılıklı etkileşim sağlanarak, eldeki bilgi birikiminin aktarımı sağlanabilir. Ayrıca alaylı-mektepli etkileşimi de sektörde iş gücü kalitesini artırabilir.
  • Sektörde istihdam sorunun çözümünde en önemli adımlardan biri tarıma dayalı sanayinin geliştirilmedir. Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. kuruluşunda uygulanan tarımsal sanayiyi destekleme modelleri yaygınlaştırılabilir.
  • Nitelikli işgücü açısından üniversitelerdeki uygulamalı eğitimler yaygınlaştırılmalı, tarımsal danışmanlık sistemleri kurulmalı, kırsalda bilgiye erişim teknolojilerinin kullanımı ve erişimine yönelik adımlar atılmalı, sosyal güvence sağlanarak çiftçiliğin cazibesi arttırılmalıdır.

 

Soru 2- Tarımsal işletmelerin ve tarımsal işgücünün İŞKUR hizmetlerinden yararlanabilmesi için başta TZOB olmak üzere tarım paydaşlarıyla nasıl bir işbirliği yapılabilir?

 

  • Bu amaca ulaşmak için yerel paydaşlar arasında işbirliğinin derecesi oldukça önemlidir. Yapılacak iyi bir yönetişim planıyla yerel yönetimler etkin bir şekilde devreye girmelidir.
  • Tarımsal işletmelerin yapısal özellikleri ve ölçekleri belirlenerek işletme bazında kayıt dışı işgücü oranın düşürülmesi gerekmektedir.
  • İŞKUR hizmetlerinden faydalanmak isteyen işletmelere Mentörlük desteklemeleri sağlanmalıdır.
  • Tarım sektörünün duayeni olan işletmelere ile İŞKUR arasında sağlanacak işbirliği ile profesyonel işletmelerde iş-başı eğitimleri verilmelidir.
  • İŞKUR’un hizmet götüremediği noktalarda yerel yönetimlerle ve STK’larla protokol imzalanarak hizmet noktası görevlendirmesi sağlanmaktadır.
  • İŞKUR ve paydaş organizasyonlarıyla eğitim ve istihdam olanakları sunulmaktadır. Bu organizasyonlar yaygınlaştırılmalıdır.
  • İŞKUR’un işbaşı eğitimlerinden tarım sektörünün daha etkin bir şekilde faydalanması sağlanabilir. Bu kapsamda Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ve İŞKUR işbirliğiyle ortaya konulan programlar arttırılmalıdır.
  • Ayrıca İŞKUR’un işbaşı eğitimlerinin süreleri arttırılmalıdır. Öte yandan paydaşlardan sivil toplum kuruluşları da dahil edilerek bu program sürdürülmelidir.
  • Tarımla ilgili tüm STK’ların işbirliğiyle düzenlenecek olan eğitim programlarının sayıları arttırılmalıdır. Söz konusu sertifikaların İŞKUR nezdinde göz önünde bulundurulması uygun olacaktır.
  • Üniversitelerin Ziraat Fakültelerine öğrenci çekmek amacıyla yeniden yapılandırılması, piyasadaki tarımsal işgücü ihtiyacına yönelik bölüm ve programlar ortaya konulmalıdır.

 

Soru 3- 6360 sayılı büyükşehir kanununa bağlı olarak tarımsal istihdamın işgücü kullanımını ve kırsal yaşamı iyileştirecek biçimde yerel yönetimler neler yapabilir?/neler yapılmamalıdır?

  • Büyükşehir yasası sonrasında temel altyapı sorunlarına dahi çözüm üretmeyen yerel yönetimler mevcuttur. Öte yandan, tarımsal üretimin geliştirilmesine yönelik destek verilmemektedir. Her belediye kendi bölgesinde modern, altyapısı kurulmuş köyler kurarak veya mevcut köylerin söz konusu koşullarını iyileştirerek köylerin gelişime katkı sağlamalıdır.
  • Ziraat Fakültelerinden mezun olanların uygulama alanlarına yönlendirilmesi, üretici ile etkileşiminin sağlanması karşılıklı eğitim alma imkanı sağlanmalıdır. Öte yandan, yerelde üretilen ürünlerin pazarlanmasına yönelik İlgili Bakanlıklarca yerel yönetimlerin uyarılması, bu hususlara destek vermelerinin sağlanması gerekir. Hizmetin muhatabının ayağına götürülmesi sağlanmalıdır.
  • Sıkça karşılaşılan trafik ve iş kazalarının önlenmesi için tarım işçilerinin taşınması sırasında trafik denetimlerinin arttırılması sağlanmalıdır.
  • İlgili Bakanlıkların taşra teşkilatlarının yerel bütçelerinin arttırılması yoluyla kırsalda verilecek desteğin arttırılması sağlanabilir.
  • Mevsimlik işçilere yönelik olarak belediyeler asgari yaşam imkanlarını sağlayarak bu kitlenin sosyal şartlarını iyileştirmelidir.
  • Geriye göçün sağlanması amacıyla modern köyler kurulması uygulamasına işlerlik kazandırılması uygun olacaktır.
  • Belediyeler sosyal sorumluluk projelerini desteklemektedirler. Bu noktada, belediyelerin söz konusu köylere vermesi gereken hizmetlerin yasayla belirlenmesi, açık ve net bir şekilde ortaya konulması gerekir. Ayrıca, söz konusu köylere yönelik olarak verilecek hizmetlerde ilgili köylerdeki muhim kişilerin istihdam edilmesi gerekir.
  • Tarım Kredi Kooperatifleri, kurdukları kooperatiflerde istihdam edeceği personeli ilgili bölgeden seçmeye özen göstermektedir. Bu yaklaşım kırsal kesimde daha da yaygınlaştırılmalıdır.
  • Mevsimlik tarım işçilerinin oturacağı sürekli barınakların inşa edilmesi için yerel paydaşların katkısının artırılması gerekmektedir.
  • Köylere hizmetlerin sağlanması konusunda belediyelerin hizmet kapasiteleri arttırılmalıdır. Belediyelerin tarımsal bölgelere hizmet götürme konusunda diğer paydaşlardan da destek alması gerekmektedir. Bu kapsamda yerel eylem grupları oluşturulmalıdır.
  • Belediyeler üniversiteler ile işbirliği protokolü imzalayarak köylerde sürdürülebilir üretime yönelik eğitimler verilmesi sağlanmalıdır.
  • Büyükşehir sınırlarına dahil edilen köylerde önceden geri dönüşüme dahil edilen atıklar artık çöplere atılarak ek maliyetler yaratmaktadır. Geri dönüşüm konusuna önem verilmelidir.
  • Yerel yönetimler hizmet ettikleri alanı en iyi bilen hizmet götürücülerdir. Bu noktada hizmet götürecek tüm paydaşların kaynak israfını engellemek adına bir araya gelmesi gerekmektedir.

 

Soru 4- Tarımda her alanda işgücü piyasasının düzenlenmesinde niteliğinin yükseltilmesinde tarım paydaşlarını bir araya getirecek nasıl bir yönetişim yaklaşımı geliştirilmelidir?

  • İyi bir yönetiş modeli çerçevesinde yerel aktörlerin eşitlikçi bir eşgüdüm anlayışıyla hareket etmesi başarılı sonuçlar ortaya koyacaktır.
  • Üniversitelerin işbirliğiyle tüm kurumların bir araya geldiği ve hiç bir kurumun işten kaçmadığı veya rol çalmadığı tam bir eşgüdüm ile hareket edilmesi yarar sağlayacaktır.
  • Tarım Kredi Kooperatifinin de bu tarz yönetişimler içinde bulunması gerekmektedir.
  • Bütün çiftçilerin çiftçi kayıt sistemine dahil edilmesi gerekmektedir. Çünkü en büyük paydaş çiftçinin kendisidir. Çiftçi ile kamu arasındaki iletişimde sorunların yerelde çözülmesini sağlayacak mekanizmalar kurulmalıdır.
  • İl istihdam kurullarının genişletilmesi, tüm paydaşları kapsayacak şekilde oluşturulmalıdır. Tarımsal istihdam açısından Tarım Konseyi kurularak devlet ve sivil kurumların bir araya getirilmesi sağlanmalıdır.
  • İşgücünün tarım sektöründe kalması ve kırsaldan göçün önlenmesi için tarım işçilerine asgari ücret verilebilir.
  • Müeyyidesi olan bir yönetişim ortaya konulmalıdır. Hiyerarşik bir yönetişim ortaya konularak tüm paydaşların bir araya getirilmesi sağlanabilir.
  • Kurumsal hafıza olmaması sebebiyle, belirli bir noktaya gelen birikim kullanılamamaktadır. Her seferinde yeni uygulamalar ortaya koyma çabası sonu gelmeyen pek çok uygulamanın boşa gitmesine sebep olmaktadır. Yerel birikimlerin karar mekanizmalarına dahil edilmesi, kurumsal hafıza birikiminin göz ardı edilmemesi gerekir.

 

Soru 5- Tarımdan veya kırsaldan kopan işgücünün tarım veya tarım dışı kentsel işgücü piyasasına girebilecek biçimde kapasite artırımını ve mesleki yetişkin eğitimleri (girişimcilik, tarıma-kırsala dayalı girşimcilik) için neler yapılmalıdır?

 

  • Kırsal kesimde tarımda istihdam edilen insanların tarım dışında istihdam olanaklarının olmaması köyden kente göçe sebep olmamaktadır. Köyden kente göçen bireylerin ilk olarak muhtarlar tarafından istihdam becerilerine göre sınıflandırılması ve daha üst yönetimlere iletilmesi gerekmektedir. Kırsal alanlardan kentlere gelen bireylerin barınma ihtiyaçlarının giderilmesine yönelik alanlar oluşturulması, altyapı imkanlarının sağlanması ve geliştirilebilir becerilerine yönelik uygulamalar sağlanmalıdır.
  • İŞKUR tarafından yürütülen meslek edindirme kurslarının devamı sağlanmalıdır. Ancak, çok sayıda kurum tarafından yürütülen söz konusu uzmanlaşma eğitimlerinin tek elden yönetilmesi sağlanmalıdır. Öte yandan, OSB’ler tarafından üniversite kurulması da yararlı olacaktır.
  • Kırsaldan gelen insanların şehirde çarpık yerleşmesi yerine bu kişilerin göç etmemesi, bulundukları yerde kalmasını sağlayacak politikalar ortaya konulmalıdır
  • Tarımsal işgücü içerisinde yer alan bireylerin özelliklerine yönelik detaylı verilere sahip olunması gerekmektedir.
  • Krizlerde köyden kırsala dönerek orda iş bulan nüfusun alt kırılımlarının bilinmesi gerekmektedir. Çiftçilerin kayıt altına alınması ve daimi bir şekilde izlenmesi sağlanmalıdır. Bu veriler düzenli bir şekilde takip edilerek belirli planlar dahilinde istihdam projelerinin uygulanması gerekir. Tersine göçün teşvik edilmesi ve tersine göçe yönelik teşviklerin ortaya konulması yarar sağlayacaktır.
  • Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nca tarımsal nüfusun gençleştirilmesi ve genç çiftçilere hibeler verilmesi konusunda mevcut olan uygulamalar daha yaygınlaştırılmalıdır.
  • İstihdam garantili eğitim projelerinin sonuçlarının takibi sağlanmalıdır. Eğitim programlarının pek çoğu sonuçlanmayan veya sonuçları takip edilmeyen yararsız programlara dönüşmektedir. Çoğu kayıt dışı çalışan, herhangi bir eğitim almamış bireylere verilecek eğitim yarar sağlamamaktadır.
  • Kırdan kente göçen erkekler çeşitli alanlarda iş bulabilirken kadınlara istihdam olanağı oldukça azdır. Dolayısıyla uygulanacak istihdam politikalarının kadın-erkek olarak ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. Ayrıca, söz konusu kadınlara yönelik olarak istihdam olanağı sağlayan birlikler, dernekler, işletmelerin listeleri oluşturularak söz konusu kadınlara bilgilendirme de yapılabilir.
  • Kente göçen bireylere sağlanacak istihdam olanakları (tarım dışı sektörlerde) köyden kente göçü arttırıcı sonuçlar doğuracaktır.
  • İstihdam politikası diyince aklımıza iş gücü arzı ile işgücü talebinin denkleştirilmesi gerekir. Bu dengeyi sağlayabilmek ve tarımdaki fazla olan işgücü arzına yönelik iş gücü talebini artıracak tedbirler alınmalıdır. Dolayısıyla bir taraftan alternatif iş imkanları oluştururken bir taraftan da mevcut işgücü alanlarımızı korumamız gerekmektedir. Bu amaçla kaybolmaya yüz tutmuş el sanatları ve üretimlerin unutulmaması, genişletilmesi adına programların uygulanması gerekir.

 

Soru 6- Kırsalda geleneksel ürünler ile coğrafi işaret almış ürünlere dayalı olarak kırsal ekonominin canlandırılması ve böylece istihdam yaratılması konusunda neler yapılabilir?

  • Yerel ürünlerin üretim alanlarının genişletilmesi ve bu alanda istihdamın arttırılmasının sağlanması için kırsal turizmin de önünün açılması sağlanmalıdır.
  • Çeşitli yerel ürünlerin üretilmesine yönelik standartların sağlanması gerekir.
  • Geleneksel ürünleri üreten bireyler pazar bulmakta sıkıntı çekebileceklerinden dolayı kooperatif örgütlenmelerinin sağlanması ve bu üretici örgütleri aracılığı ile üreticiye pazarlama kolaylıklarının sağlanması gerekmektedir.
  • Yöresel ürünlerde coğrafi işaretlerin denetimlerinin sağlanması gerekir.
  • Coğrafi işaretleri almış gruplar ile almaya çalışan gruplar bir araya getirilebilir.
  • Yöresel ürünlerin pazarlanmasına yönelik olarak kolaylıklar sağlanması, reklamlarının yapılabilmesinin sağlanması, bilgilendirici yayınlar yapılması uygun olacaktır. Bu ürünlere yönelik rekabet gücünü arttırıcı teşviklerin verilmesi gerekir.
  • Yerelde üretilen söz konusu ürünlerin üretildiği yörede çok pahalı fiyatlardan satılması imitasyon ürünlerin ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Fiyat kontrollerinin sağlanması yararlı olacaktır.
  • Sürdürülebilir kılınacak üretimlerin yapılması, pazarların bulunması gerekmektedir. Bu durum, tarımsal üretim gayrisafi hasılasını da arttıracaktır. Bu açıdan dünya üretiminde ilk 5’te olduğumuz ürünlerde pazar alanlarımızın geliştirilmesi gerekir. Coğrafi işaretin standardının belirlenmesi, kalite standartlarının korunması gerekir.
  • Yerel ürünlerin desteklenmesine yönelik fonların arttırılması ve üreticilerin bu fonlara erişiminin sağlanması gerekir.
  • Yerel ürünlerin patentleri alınabilir, patent alınması teşvik edilebilir.
  • Yerel ürünlerde çeşitliliğin arttırılması, teşvik edilmesi yararlı olacaktır. Tanıtım ve festivaller yoluyla söz konusu ürünlere olan talep arttırılabilir.
  • Bu konuda başarılı bireysel örnekler gibi kurumsal örnekler de mevcut. Şehirlerin tanıtım günleri uygulaması tanıtım açısından oldukça yararlı olduğundan arttırılması yararlı olacaktır. Başarılı bireysel örneklerin yaygınlaştırılması, devlet tarafından verilecek desteklerle tanıtımının sağlanması gerekir.
  • Coğrafi işaret alımının Avrupa Birliği nezdinde arttırılması ekonomik yarar sağlayacaktır.
  • Deniz ve deniz ürünleri konusunda diğer Akdeniz ülkelerine göre geride kalmış durumdayız. Balık tüketimi kültürünün oluşturulması yoluyla söz konusu ürünlere olan talebin de arttırılması sağlanabilir. Yerel üretim ürünlerinin önlerinin açılması, tüketiminin desteklenmesi gerekir. Yerel üretim konusunda özellikle takı gibi eşyalarda tasarım konusunda destek verilmesi yararlı olacaktır.

 
 

Soru 1- Tarım sektöründe kayıt dışı istihdamın önlenmesi ve dezavantajlı grupları da kapsaması için sosyal güvenlik sistemi kapsamında neler yapılmaktadır?/Neler yapılabilir? (Çocuk, kadın, engelli, yabancı işgücü ve diğerleri, çocuk işçiliği için özel vurgu yapılacak ve yasal konumunda sorgulanacak).

Küme 1. Tarım sektöründe kayıt dışı istihdam oranın azaltılması

  • Kayıtlı çalışmaya ilişkin teşvik politikalarının uygulanabilir.
  • Kayıt dışı istihdamı önleyecek şekilde denetimler artırılarak, kayıtsız çalışanlara ve kayıtsız işçi çalıştıran işverenlere yasal müeyyideler uygulanmalıdır.
  • Sektörde kayıt dışı istihdam konusunda rakamlar, istatistikler geliştirilmelidir.
  • Tarım sektöründe faaliyet gösteren üreticilerin tek tek ya da bir araya gelerek (vergi, sigorta gibi yükler getirmeden) şirketleştirilmesi kayıt dışını önler.
  • Girdi maliyetlerinin azaltılması ve ölçek ekonomisine geçilmesi suretiyle tarım sektöründeki kar ve hasılatın artırılması bu sayede de tarım sektörünün cazip hale getirilmesi, dolayısıyla istihdamda kayıtlılığın sağlanması gerçekleştirilebilir.
  • Tarımsal faaliyetlerin karlı bir hale getirilmesi ile sektördeki kayıt dışılığın azaltılması.
  • Geleneksel aile işletmelerinden profesyonel işletmelere geçişte destek imkanlarının artırılması sektörde kayıt dışılığı engeller.

 

Küme 2. Tarım sektöründe istihdam ile ilgili mevcut verilerin güncellenerek güvenilir veritabanlarının oluşturulması

  • Tarımsal istihdama ilişkin nicel ve nitel veritabanı oluşturulmalı ve güncelleştirilmelidir.
  • Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına ait bilgi sistemi üzerinden her işyeri (tarla, bahçe, çiftlik) için kaç çalışan gerektiği belirlenip bunun üzerinden kontrol yapılabilir.

Küme 3. Sosyal güvenlik ve Küme sosyal güvenlikte pozitif ayrımcılık

  • Tarım Bağ-kurlularına yönelik prim ödeme alternatifleri geliştirilebilir.
  • Dağınık halde bulunan Sosyal Güvenlik Mevzuatını sadeleştirmek, birleştirmek.
  • Bu kesime yönelik kolay sigortacılık uygulamalarını gündeme getirmek
  • Prim avantajı veya teşvik uygulamasını yaygınlaştırmak
  • Tarım sigortası çiftçiler için sosyal güvenlik primlerinin bir kısmı devlet tarafından karşılanabilir.
  • Bireysel emeklilik gibi çalışmalarla kayıt dışı çalışan aile işgücü faaliyetleri kayıt altına alınabilir
  • Sosyal yardım adı altındaki uygulamaların kaldırılması (geçici olarak kriz dönemlerinde uygulanabilir).
  • Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı (GTHB) ile Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) arasında sosyal güvenlik konulu eğitim protokolü hazırlıkları başlatılmıştır.
  • Mevcut sosyal güvenlik kanunu ve 4857 sayılı iş kanununda genel olarak tarım işçileri özelde kırsalda çalışan kadınların çalışma koşullarının farklılığı dikkate alınmalıdır.

Küme 4. Dezavantajlı gruplar

  • Kadınlar için kooperatifleşme teşvik edilmeli, çocuk işçilik engellenmeli, aile çiftçiliği hariç denetimler sıklaştırılmalıdır.
  • Dezavantajlı grupta yer alan ailelerin çocuklarına yönelik burs, pansiyon gibi destek hizmetleri verilebilir. Çocuk işçiler tespit edilerek benzer imkanlar bunlara da sağlanabilir. Geçici ve mevsimlik işçi talebinin tek bir merkezden sigortalı olarak karşılanması
  • Özellikle engelliler için özür durumuna göre yapabileceği işin eşleştirildiği platform söz konusu olabilir.
  • Kadın ve engelli istihdamı için teşvik ve zorunlulukların uygulanması sağlanmalıdır.
  • Yabancı işgücüne yerli ile aynı olmasa bile bir yasal statü kazandırır (Suriyeliler) çalışma şartlarının iyileştirilmesi, çalışma süreleri, uyku, oyun ve dinlenme sürelerinin düzenlenmesi, sağlık hizmetlerini düzenlenmesi sağlanabilir.
  • Dezavantajlı gruplar dahil kayıt dışı çalışan tarım işçilerinin çok küçük ödemelerle sigortalanması
  • Ticari işletmelerde özellikle çocuklar için sosyal alanlar oluşturulabilir.
  • Kadın ve çocuk işçiliğine ilişkin özel yasal düzenlemelere ve yaptırımlara gidilmelidir.
  • MEB mevsimlik tarım işçilerini okul çağındaki çocuklara yönelik yerel yaz etkinlikleri düzenleyebilir.

 

Soru 2. Tarım sektörüne ve her düzeyde tarımsal işgücünün geliştirilmesine yönelik olarak örgün/yaygın eğitim-yayım hizmetlerinin güncellenmesi ve etkinleştirilmesi için başta üniversiteler düzeyinde olmak üzere neler yapılabilir?

Küme 1. Üniversite yerel aktörler ve üretici işbirliği

  • Üniversitelerin kurulduğu bölgedeki halkla ilişkilerin güçlendirilerek (bilhassa ziraat fakültelerinin) köylünün ve çiftçinin daha modern şartlarda üretim yapması sağlanabilir.
  • Üniversitelerin organizasyonu ile tarımsal verimliliğin artırılmasına yönelik proje yarışmaları düzenlenebilir.
  • Tarımla ilgili öncelikli sorunların belirlenmesi ve bu sorunların çözümü için belirlenen konular ışığında üniversiteler, STK’lar, sürekli eğitim merkezleri aracılığıyla kurslar, eğitimler düzenlenebilir.
  • Üniversite, yerel yönetimler, illerdeki Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlükleri işbirliği ile ortaklaşa güdümlü projeler uygulanmalıdır.
  • Üniversitelerin bünyesinde tarımsal sanayide çalışan işçilerin, çiftçilerin ve çiftçi ailelerinin ihtiyaç duydukları talep ettikleri eğitimleri alabilecekleri eğitim ve yayım merkezleri oluşturulabilir.
  • Belli başlı tarım merkezlerine tarım üniversiteleri kurulmalı

 

  • Üniversitelerimizde özellikle Ziraat Fakültesi bölüm başkanlıkları himayesinde tüm paydaşlar bir araya getirilerek özellikle uygulamalı eğitimlere ağırlık verilmelidir.
  • Ziraat Fakültelerinin bulunduğu üniversitelerde çiftçi eğiti merkezi zorunlu olmalıdır.
  • GTHB, ÇSGB ve diğer aktörlerle, üniversite işbirliği içinde imzalanacak bir protokol dahilinde tüm Türkiye çapında tarımsal danışmanlık kapasitesinin artırılması sağlanabilir.

Küme 2. Eğitim ve yayım hizmetlerinin geliştirilmesi ve güncellenmesi

  • Öncelikle yayım hizmeti verenlerin güncellenmesi yani (eğiticilerin eğitimi) mutlaka ve sürekli olarak yapılmalıdır.
  • Ziraat Fakülteleri’nde yayın birimi kurularak bilimsel sonuçların kamu diliyle yayımı yapılmalıdır.
  • Üniversitelerde tarımsal konularla ilgili bilgiler içeren yerel internet sayfaları kurabilir.

Küme 3. Ziraat Fakültelerinde uygulama ağırlıklı eğitim imkanlarının artırılması

  • Örgün eğitimlerde eğitim programları sektörün ihtiyacına göre yeniden planlanmalı ve programların öğrenme çıktıları ilgili paydaların görüşleri dikkate alınarak hazırlanmalıdır.
  • Tarımsal eğitimin gözden geçirilerek Ziraat Fakültelerinde uygulama ağırlıklı eğitime geçilmesi (2 sene teorik + 2 sene uygulama ya da mezunlara 1 sene staj getirilmesi gibi).
  • Ziraat Fakültelerinde piyasadaki işgücü ve danışmanlık ihtiyacına uygun profesyonel ve kalifiye personel yetiştirilmesi sağlanmalıdır. Bu amaçla müfredat ve eğitim programlarında ihtiyaca yönelik değişiklikler yapılmalıdır.
  • Öğrencilerin çiftçilerle de işbirliği yapabileceği uygulamalı projelere yönlendirilmesi teşvik edilebilir.
  • Ziraat Fakültelerinde müfredatta uygulamalı derslere ağırlık verilmelidir. Derslerin sahada yapılması sağlanmalıdır.
  • Üniversitelerde tarımsal işgücü geliştirme, yetiştirme, araştırma uygulama merkezleri kurulmalı sosyal sorumluluk projeleri çerçevesinde de bu faaliyetler organize edilebilir.

Küme 4. Sektörün ihtiyacına uygun mesleki yeterlilik standartlarının belirlenmesi ve eğitimin modernizasyonu

  • Ulusal meslek standartlarına uygun eğitim öğretim programları geliştirilmelidir.
  • Eğitim hizmetlerinin güncellenmesi için öncelikle bu hizmetten faydalanacak çalışanların görüşlerini almak ve durum tespiti yapmak amacıyla anket yapılarak ortaya çıkan veriler ışığında eylem planı hazırlamak gerekir.
  • Konu/ ürün bazlı eğitim/yayım programları uygulanmalıdır.
  • Tarım Ekonomisi dersi üniversitelerde daha ilgi çekici içeriklerle programlara eklenmelidir.
  • Üniversitelerde klasik ziraat teknisyenliği/ mühendisliğinin de ötesinde yeni (inovatif) bölümler açılmalıdır (organik tarım, tekno tarım, modern tarım gibi).
  • Yaygın eğitimde üniversite öğretim elamanlarının işbirliği ile tarımsal modüller güncellenmeli bölgesel ihtiyaçlar, üretim deseni ve üretici ihtiyaçlarına uygun yeni ilave modüller eklenmelidir.
  • Örgün eğitimde temel eğitimi destekleyecek şekilde seçmeli olarak tarım ile ilgili dersler müfredata eklenmelidir.

Küme 5. Eğitim ve yayım eylem planının hazırlanması

  • Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ile işbirliği içinde yaygın eğitim programları hazırlanabilir ve bu programlardan yararlanan çiftçilerimiz için özendirici faaliyetler yapılabilir (örn: kredi olanakları, mahsul alımı).
  • Üniversiteler ve Milli Eğitim Bakanlığı ortak protokolü ile tarım sektöründe ihtiyaç duyulan alanlara yönelik yetişkin eğitimi programları güncellenebilir ve geliştirilebilir.
  • Eğitim yayım hizmetlerinin güncellenmesi ve etkinleştirilmesi için öncelikle hangi alanlarda ne tür eğitimlere ihtiyaç olduğu belirlenmelidir. Belirlenen konuların önceliği de tespit edilmelidir

Küme 6. İyi uygulama örneklerinin yaygınlaştırılması

  • İşgücünün geliştirilmesi için her bölgedeki üretim deseni dikkate alınarak organik tarım, iyi tarım uygulamaları, ilaçlama, entegre mücadele, arıcılık eğitimleri verilmelidir. Bu eğitimler uygulamalı olmalıdır.

Küme 7. Tanıtım ve farkındalık faaliyetleri

  • Yaygın eğitim konusunda görsel medyadan yararlanama (film, dizi, belgesel), yerel yönetimlerin kursları, İŞKUR eğitimleri kapsamında verilmelidir.
  • İŞKUR tarafından destekler artırılabilir. Eğitime katılanlara sigorta prim desteği artırılabilir ve fazla maaş verilebilir.
  • Üniversitelerde bahar şenlikleri gibi tarım şenlikler de yapılmalı. Bu şenliklere öğrencilerin memleketlerine özgü ürünlerle katılımı sağlanmalıdır.
  • Tarımsal işgücünün eğitimi seçeneklerine yönelik kamu spotu gibi yollarla tanıtım yapılabilir.
  • Tarım sektörüne yönelik var olan negatif bakış açısının (özellikle gençlerde) ülkemiz ve dünya ölçeğindeki iyi uygulama örneklerini anlatarak giderilmesi ve tarım daha cazip bir düzeye kavuşması için farkındalık programları düzenlenmelidir.
  • Bu tür faaliyetlerin üreticilerle birlikte (bölgesel şartlar ve özellikler dikkate alınarak tespit edilmesi gerekir (radyo, tv, sosyal medya ve yazılı basın daha etkin kullanılmalıdır (bugün tarım alanında yayın yapan en az 3 TV var).
  • Ürün bazında fuarlar düzenlenmelidir.

Küme 8. Tarımda katma değer artışı ve inovasyon odaklı çalışmalar

  • Tarım ürünlerine katma değer sağlayacak işleme tesisleri kurulması ve bu tesislerin işletilmesinde eğitim kurumları ve STKlar birlikte işbirliğine gidilmelidir.
  • Arazi toplulaştırmaya ve endüstriyel tarıma geçişe hız kazandırılmalıdır.
  • Üniversitelerde teknolojik altyapılı yayım dokümantasyon merkezlerinin oluşturulması.

 

Soru 3. Kırsalda tarıma dayalı sanayi ile üretici örgütlerine ait işletmelerde (inovasyonu dikkate alan) istihdam imkanı oluşturulması ve niteliğinin artırılması için neler yapılabilir?

Küme 1. Bölgesel üretim potansiyelini değerlendirmeye uygun tarıma dayalı imalat sanayinin geliştirilmesinde üretici örgütleri ve tarımsal amaçlı kooperatifler

  • Üretim yerine yakın entegre tesislerin sayısını artırarak tarımsal üretimde pazarlama, ve ürünün nakliyesi kolaylığının sağlanması gerekmektedir.
  • Tarımsal amaçlı kooperatiflerin istihdama sağlayacağı katkılar göz önünde bulundurularak, kooperatif çatısı altında üretilen ürünlerin satışı için mağaza açılmalı ve bu ürünlerin tanıtımına katkıda bulunulmalıdır. Örneğin Tire-Süt Kooperatifi İzmir’deki iki kooperatifiyle istihdama katkı sağlamaktadır. Bu yöntemle ayrıca kalkınma ajanslarından proje desteği de sağlanarak işletmelerin büyümesine katkı sağlanabilir.
  • Aile çiftliği şeklindeki üretim modelinden tarımsal sanayi üretimi modeline geçilmeli, üretimde makineleşme sağlanmalıdır.
  • Tarımsal amaçlı kooperatiflerde şirketleşmesinin önünün açılması yararlı olacaktır.
  • Kooperatiflerde kooperatifçilik bölümlerinden mezunların istihdamı zorunlu hale getirilmeli.
  • Tarımsal amaçlı kooperatiflerde üretimde uzmanlaşmaya gidilmelidir.
  • Kooperatiflerde ziraat mühendisi istihdamı zorunlu hale getirilebilir.

Küme 2. Üretici kazancını artıracak faaliyetler ve planlı üretim modelleri

  • Aracıların, tüccarların, ihracatçı firmaların kar marjları kontrol edilerek, üreticinin kazancının arttırılması sağlanmalı.
  • Belli ölçek ve uzmanlıkta olan söz konusu firmalarda istihdam olanaklarının artırılması sağlanmalıdır.
  • Yurtiçi ve yurtdışı piyasa araştırmalarına göre talep gören ürünler belirlenerek söz konusu ürünlerin üretimi yaygınlaştırılmalıdır.
  • Piyasadaki arz talep dengesini sağlayacak planlı üretim modellerinin geliştirilmesi

Küme 3. Dünya deneyimlerinden faydalanma

  • Girişimcilere vizyon eğitimleri verilerek dünya örnekleri anlatılabilir.
  • Yurtdışında etkin ve verimli üretim tekniklerinin inceleme ve analizi yapılarak bu tekniklere dayalı projelerin üretilmesi, İŞKUR aracılığıyla nitelikli işgücü yetiştirilmeli.
  • Üretici örgütlerinin üst örgütlenmelerinin tamamlanması ve katılım ve üyelik açısından yurt dışındaki benzerlerinden örnekler alınmalıdır.

Küme 4. İnovasyon destekleri Tarım-Ar-Ge ilişkilerinin geliştirilmesi

  • Tarıma dayalı sanayide özellikle uluslar arası standartlarda teknoloji ve işletmelerinde Ar-Ge ve inovasyona dayalı faaliyetlerde bulunanlar teşvik edilmelidir.
  • Üniversitelerde ve araştırma enstitülerinde üretilen yenilik ve Ar-Ge faaliyetleri yaygınlaştırılarak üreticilere ulaştırılmalıdır.
  • Tarımsal Ar-Ge için özel sektör, STK ve üniversite işbirliği sağlanmalıdır. İşletmeler Ar-Ge departmanları açma ve işletme konusunda bilgilendirilmeli, özellikle bu alanda Ziraat Mühendisleri de istihdam edilmelidir.
  • Günümüzde mevcut kırsal kalkınma politikaları ve bu politikalar kapsamında verilen fonlardan üretici kooperatiflerinin daha fazla faydalanması konusunda etkinlikler düzenlenmelidir.

Küme 5. Kümelenme çalışmaları

  • Özel sektör ve üniversite işbirliği ile tarım ve gıda işletmelerinde kümelenme yaklaşımının geliştirilmesi ve desteklenmesi önemlidir.

Küme 6. Üniversite, sanayi kooperatif işbirliği

  • Kamu kurumlarının gıda ve tarımsal ürün ihtiyacının giderilmesine yönelik olarak kooperatifler tercih edilmeli, bu sayede üretim ve istihdamın arttırılmalıdır.
  • Üniversiteler ile tarıma dayalı sanayi şirketleri ve kooperatiflerin işbirliği arttırılarak sektörün niteliğinin arttırılması yönünde çalışmalar yapılmalıdır.
  • Kooperatifler kamu ve özel sektör mantalitesini bir araya getirmeli, bir yandan kamu yararı güderken diğer taraftan katma değer ve inovasyonla üretim yapan şirketler kurabilir.

Soru 4. Yaşamını kırsalda tarımda devam ettirmek isteyen (özellikle genç nüfus için) ya da kırsala/tarıma yeniden dönmek isteyen nüfusa yönelik kırsal kalkınma, kırsal sanayi ve sürdürülebilir tarım konusunda neler yapılmalıdır?

Küme 1. Kırsal altyapı kırsal eğitim ve sağlık

  • Tarım sektörünün ve kırsal alanın cazip hale getirilmesi amacıyla temel altyapı ve kamu hizmetleri sağlanmalıdır.
  • Köy içi yollar, eğitim imkanları, sosyal imkanları, teknoloji kullanımı ve benzeri imkanlar arttırılmalıdır.
  • Kırsalda eğitim ve sağlık gibi temel öncelikler karşılanmalıdır.
  • Kırsal alandaki iş ve yaşam şartları iyileştirilmelidir.
  • Kırsal alanda yaşamanın sosyal yönünü göz önüne alarak genç insanların alışması sağlanmalıdır (sosyalleşme alanları, kurslar vb).

Küme 2. Farklılaştırılmış kırsal kalkınma destekleri

  • Destekler sektörel ve mekansal olarak farklılaştırılmalıdır.
  • Kırsala dönecek nüfus için sosyal altyapının iyileştirilmesi ve kırsal alanlar için Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından verilen rutin desteklemeler avantajlı hale getirilmelidir.

Küme 3. Genç ve kadın nüfusun bilinçlendirilmesi ve özendirilmesi

  • Özellikle genç nüfus açısından tarım ile ilgili özendirici çalışmalar yapılmalı, girişimcilik eğitimleri verilmeli alternatif gelir kaynakları konusunda yönlendirilmelidir. Ayrıca genç ve kırsaldaki kadın nüfusa tarımda yeni yatırım alanlarının neler olduğunu ve hangi alanlarda nasıl destekler olduğunu ortaya koyan bilgilendirme toplantıları yapılmalıdır.
  • Tarımın ve kırsalın insanlar için daha sağlıklı, daha mutlu olabilecekleri ve insan psikolojisine daha iyi gelecek bir yer olduğu anlatılmalıdır.
  • Tarıma yeniden dönmek isteyen nüfusa yönelik tarımda ihtiyaç duyulan alanlara yönelik bilgilendirme yapılmalı ve teşvik programları tanıtılmalıdır. Bu kitlenin tarımdan ayrılma sebepleri incelenerek bu sorunların çözümü için çaba harcanmalıdır.
  • Genç ve kadın çiftçilere yönelik kooperatifleşme ve üretici birlikleri kurulması özendirilmelidir.
  • Hazineye ait tarım yapılabilir arazilerin gençlere belirli süre ve şartlarla tahsis edilmesi (özellikle Ziraat Fakültesi mezunlarına).
  • Belirlenecek özellikte ve miktarda üretim yapacağını garantileyen genç çiftçilere asgari ücret verebilir (böylece 12 ay boyunca gelir elde etmeleri sağlanır).
  • Gençlere ve kadınlara pozitif ayrımcılık yapan finansal destek sistemleri yaygınlaştırılmalı ve bu hedef kitlede bu desteklerle ilgili farkındalık oluşturulmalıdır.
  • Kırsalda genç nüfusa o yöreye özgü tarımsal ürünlerin önemi ve o ürünlerin yetiştirilmesi ve pazarlanması konusunda eğitim verilmelidir.
  • Uygulamada olan ve gençler için ilave puanlar verilen kırsal kalkınma desteklerinin yaygınlaştırılması bu hibelere genç çiftçilerin ve yeni mezunların daha kolay ulaşması sağlanmalıdır.
  • Tarımla uğraşan genç nüfusun eğitimini sürdürebilmesi için uzaktan eğitim modülleri geliştirilmelidir.

Küme 4. Sürdürülebilir gelir kaynakları

  • Sürdürülebilir, yeterli gelir getirecek mekanizmaların (örneğin hayvancılıkta süt ve ürünleri, soğuk zinciri, toplama merkezleri) yaygınlaştırılmalı ve iyileştirilmelidir.
  • Pazarlama konusunda kooperatifleşme teşvik edilmelidir.
  • Organik tarım gibi birim başına getirisi yüksek butik üretim yöntemleri teşvik edilmeli
  • Teknoloji kiralama imkanları verilmeli
  • Ürün geliştirilme teknikleri yaygınlaştırılmalıdır.
  • Girdi maliyetlerini düşürecek eğitim ve etkinliklerin yapılması üretici gelirinde artış sağlayacaktır.

Küme 5. Kırsal yatırım teşvikleri

  • Tarımsalda ve kırsaldaki gençler için tarıma yönelik mikro kredi uygulamaları yaygınlaştırılabilir (KOSGEB ve Ziraat Bankası).
  • Kırsal kalkınma desteklerine ilişkin etki analizlerinin yapılması ve bu analiz sonuçlarına göre destek sisteminin yeniden ele alınması kaynakların doğru yerde kullanılmasını sağlar.
  • Kırsal alanda konut desteği, finansman desteği ve danışmanlık desteklerinde iyileştirmeler yapılmalıdır.
  • Tarımsal sigorta sisteminin yaygınlaştırılarak gelir garantisi sağlanabilir

 

Soru 5. Tarımsal istihdam, tarımsal işgücü gereksinimi, mevsimlik tarımsal işgücü konularında gelecek on yılı da öngerecek biçimde veri üretimi konusunda kim/kimler neler yapabilir?

Küme 1. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı

  • GTHB il ve ilçe teşkilatları aracılığı ile havza bazında ürün ve işletme ölçeğinden giderek gerekli ve yeterli işgücü belirlenebilir. Bu çalışmalar o bölgedeki üniversiteler, kamu ve özel sektör kuruluşları ve STK’lar eliyle yapılabilir.
  • GTHB ve veri üreten diğer kuruluşlar veri toplanmasına ilişkin AB’ye uyumlu model geliştirmeli ve Fasıl 2 kapsamında tarımsal bilgi sisteminin uygulamaya alınması gerekmekte
  • Mevsimlik tarım işçilerinin sayıları ve hareketlilik bilgisine ihtiyaç bulunmaktadır. Bu amaçla GTHB, Çalışma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve yerel yönetimler işbirliği yapmalıdır.
  • ÇKS kayıtları güncellenip, detaylandırılıp ve kayıtlı üretici sayısı artırılabilir.
  • ÇKS’nın teşvikinde ve veri tabanlarının güvenilirliğinin artırılması için Bakanlık, TZOB, İŞKUR ve TÜİK işbirliği halinde çalışmalıdır.
  • Mevsimlik geçici işçilerle ilgili verilerin toplanmasında Tarım İlçe Müdürlükleri dayı başlarına sorabilir (kaç kişi çalışıyor……).
  • Çiftçiler ÇKS’ne o yıl kaç tane işçi çalıştırdığını da beyan etmeli. Bu sayede izleme gerçekleştirilebilir.

Küme 2. İŞKUR

  • İŞKUR eğitim ve istihdam alanlarında aldığı verilerden bir ver tabanı oluşturabilir.

Küme 3. TUİK

  • TÜİK tarımsal işletme danışmanlığı sistemiyle işletmelerin işgücü ihtiyacını mevsimlik tarımsal işgücü kapasitelerini anketlerle belirlemeli ve bu çalışmalarda üniversitelerden destek almalıdır.
  • TUİK hazırladığı bütün veri tabanlarında TZOB ile işbirliği yapmalıdır.
  • Kayıt dışı istihdam azaltılmalı, TÜİK mevsimlik tarımsal işgücüne yönelik analizler yapmalı.
  • TÜİK Genel Tarım Sayımı güncellenmeli.
  • TÜİK Hane halkı araştırmaları kapsamında tarım işgücü istatistiklerine ilişkin veri toplamalı.
  • Türkiye tarımsal ve mevsimsel işgücü haritaları oluşturulmalı (TÜİK, İŞKUR, TZOB).
  • TÜİK tarımla ilgili konularda online veri tabanı oluşturmalı ve paydaşlar online sistem üzerinden istenen verileri ilçe bazında hazırlamalıdır.
  • TÜİK gelecek 10 yıl için nüfus işgücü ve istihdam projeksiyonu yapmalıdır.

Küme 4. Mülki idare amirlikleri ve güvenlik birimleri

  • Mevsimlik işçilere mevsimlik tarım işçisi kimlik kartı verilebilir. Bu kartı olmayanlar tarım işlerinde çalıştırılmamalıdır. Çalıştırana ceza verilmelidir. Böylece bir veri seti oluşturulabilir.
  • Özellikle mülki idare amirliklerince gerekli veri tabanı oluşturulabilir (şehirlere girişte kolluk marifetiyle kayıt alınabilir).
  • Kolluk kuvvetleri ve muhtarlarla kendi bölgelerinde çalışan tarım işçilerini kayıt altına almalı ve kimlik bilgileri ilgili bakanlıklara gönderilmeli.

Küme 5. Üniversiteler

  • Sahada yapılan akademik çalışmalar işgücü niteliği ve niceliği havza bazında ve ürün belirlenebilir.
  • Üniversitelerin uzaktan algılama merkezleri havza bazında arazi büyüklükleri belirlenerek gerekli işgücü ihtiyacı belirlenebilir.
  • Tarım sektöründe istihdam stratejilerinin belirlemesi konusunda tüm paydaşları bir araya getirerek öncü olabilir.
  • Her il bazında üniversiteler, TÜİK, TZOB, GTHB projeler geliştirmeli ve geniş ölçekli anket çalışması yapmalıdır.

Küme 6. Diğer kamu kurumu ve kuruluşları ve STK’lar

  • Mültecilerin ağırlıklı hangi işlerde ne oranda çalıştığının analizi yapılarak doğru yönlendirme politikaları uygulanmalı.
  • Diğer kamu kuruluşları kendi veri tabanları yoluyla karşılaştırılmalı veri tabanı sunabilir. SGK, yerel yönetimler.
  • Çiftçi kuruluşları/dernekler veri alınabilecek bir alternatiftir. Ancak bu verilerin ne kadar sağlıklı toplanacağı sorusu önemlidir.

 

Soru 6. Tarımda en büyük dezavantajlı grup olan mevsimlik tarım işçiliğinde (kadınlar ve çocuklar özelinde) çalışma, tarım aracılığı, yaşam ve eğitim koşulları nasıl düzeltilebilir, ne tür kurumsal ve yasal önemler alınmalıdır?

Küme 1. Geçici tarım işçilerinin çocukları için eğitim zorunluluğu (misafir öğrenci kayıtı)

  • Tarım işçileri ve çocukları kayıt altına alınarak, hangi ilde hangi eğitim kademesinde kaç öğrencinin olduğu bir eğitim öğretim yılı öncesinde tespit edilerek misafir öğrenci vb. uygulamalar yapılabilir.
  • Gezici sağlık ve eğitim hizmeti sunulabilir. Eğitim gönüllüleri gibi STK’lar ile işbirliği yapılarak çocuklara eğitim, oyun vb. hizmetler götürülebilir.
  • Özellikle tarımda çalışan kadınlar için bakıma muhtaç çocuklarına yönelik (0-6 yaş) oyun-bakım imkanlarının oluşturulabilir.
  • Mevsimlik işçilerin çocukları çoğu zaman tarlaya gitmek zorunda kalıyor. Belediyeler çocuklar için kreş yaz okulu vb. imkanlar sunmalıdır.

Küme 2. Çocuk işçiliğinin önlenmesi

  • Çocuk işçi çalıştırılması suçu ağır ceza kapsamına alınmalı. Ailelere çocukları için sosyal destek sağlanmalıdır.
  • Çocuk işçiliğinin önüne geçilmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı daha caydırıcı önlemler almalı (Çeşitli cezalar.)

Küme 3. Yerel yönetimlerin duyarlılığı

  • Mevsimlik tarım işçilerinin sorunu bir istihdam sorunu değil insanlık sorunudur. Bu sorun sosyal destek programlarıyla çözülebilir. Bu sorun, mevsimlik işçilerin yoğunlaştığı kentlerin belediye, valilik, MEB, GTHB, sağlık, çalışma il müdürlüklerinin koordinasyonuyla çözülebilir.
  • Tarım yapılan bölgelerde işçiler için lojman yapılmalı, barınma koşulları iyileştirilmelidir.
  • Devletin mevsimlik tarım işçisi gerçeğini kabul edip bu insanların çalışırken kalabileceği ve asgari ihtiyaçlarını karşılayacağı tesisler kurması gerekiyor. Bu konuya yerel yönetimler el atabilir.
  • Mevsimlik tarım işçilerinin barınma ve sağlık sorunları yerel yönetimler tarafından çözülmeli, gerekirse buna yönelik yasal düzenlemelerin yapılmalıdır.
  • Özellikle insanlara çatısı, suyu, odası, tuvaleti vb. olan bir yaşam alanı mutlak suretle verilmelidir.
  • Mevsimlik tarım işçilerinin insanca yaşayabilmeleri için konteynır veya prefabrik evler inşa ederek bu işçilerin çalışmaya geldiklerinde burada kalmalarını sağlanmalıdır.
  • Mevsimlik tarım işçiliğinde illerde Valilikçe komisyon kurulup her kurumun kendi görev alanına girenler noktasında görevlerini yapmalıdır. Yasal yaptırımların takibinin yapılması gereklidir.
  • Merkezde Başbakanlık bünyesinde yerelde ise Valilikler tarafından oluşturulacak bir komisyon ile illerine gelen mevsimlik tarım işçilerinin tespiti yapılmalı, kayıt altına alınmalı ve belediyeler tarafından bir kamp alanı oluşturulmalıdır.
  • Mevsimlik tarım işçiliği konusunda en büyük sorun kayıt dışılıktır. Bu durumun önüne geçmek için bu ailelerin alacakları bir belge ile kayıt altına alınması gerekmektedir. Özellikle taşrada muhtarlar ile polis ve jandarma kuvvetleri sıkı denetim yapmalıdır.

Küme 4. Mobil sağlık ve eğitim hizmetlerinin yaygınlaştırılmasıı

  • Gezici sağlık ve eğitim tırları oluşturulup, kadın ve çocuklara bu alanlarda hizmet verilebilir.
  • Kadının gebelik ve doğum gibi durumları için takip amaçlı sağlık hizmetleri verilmelidir.
  • Seyyar tuvalet kabinleri, seyyar sağlık çantası, kalabilecekleri uygun çadırlar, o yöre genelinde belli aralarla bir öğretmenin görevlendirilerek okuma saatleri düzenlenebilir.
  • Çalışma öncesi 1 defa sağlık taramasından geçirilmeleri, özellikle tetanos aşısının yaptırılması gerekmektedir.
  • Mobil sağlık ve eğitim hizmeti sunulabilir.
  • Yaşam alanlarında iyileşme, elektrik, su yok, tuvalet yok, çocuk oyun parkları vb. Mevsimlik işgücü yaşam alanı (MİYA)
  • Altyapı ihtiyacının eğitim ve sağlık hizmetlerini karşılayacak şekilde Belediyeler tarafından aktarılması ve bunların kamu yatırım programlarına alınması.

 

Küme 5. İşverenler ve tarım aracılarının denetimi

Yaşam ve iş şartlarının iyileştirilmesi için işverenlerin tedbir alması konusunda düzenlemeler yapılmalı varsa bunlar iyileştirilmelidir.

  • Barınma ve su, elektrik sağlama; adil ücret uygulama (işveren bunu sağlayacak); mevsimlik işçilik ücretleri ile yerel işgücü ücretleri arasında adaleti uygulama.
  • İşverenin sorumlu olduğu uygulamalar (Mülki idare tarafından denetlenecek), hijyenik güvenli çalışma ortamı, revir, zamanında ödeme, dayı başların denetimi (suiistimalin önlenmesi).
  • Dayıbaşı denilen aracılar kayıt altına alınmalı, faaliyetleri devlet kontrolünde gerçekleştirilmelidir.
  • Yasal tarım aracılığı için yeni kriterler getirilmesi (örneğin: aracılık yaptığı işçilere yönelik barınma ihtiyacının karşılanabilmesi gibi).
  • Tarım aracılığı kurumu denetim ve gözetiminin artırılması gerekir.
  • Uluslararası sözleşmelere uyulmalı, yükümlülükler yerine getirilmeli.
  • Tüm bahsedilen konularda ciddi denetim ve kontrollerin yapılması.
  • Tarım aracılığı mutlaka kayıt altına alınmalı.

Küme 6. METİP (Mevsimlik Tarım İşçilerinin İzlenmesi Programı) etkin uygulanması

  • Kısa, orta, uzun vade planlanarak, uzun yıllar sürecek teşvik ve ürün çeşidine göre prefabrik yapılarla yerleşkeler kurulabilir.
  • Barınma olanağı sağlamak isteyen işletmelere kırsal destekleme verilebilir. Ya da yerel yönetimler barınma imkanı sağlayabilir (atıl, kullanılmayan yerler değerlendirilebilir).
  • Mevsimlik tarım işçilerinin bir merkezden istihdam taleplerini karşılaması ve sigortalı ve standart ücrette istihdam (denetim güvenceli)
  • Mevsimlik tarım işçilerinin çalıştırılmasında sosyal güvenlik zorunluluğu ciddi bir şekilde denetlenmelidir.
  • İşçilerin güvenli bir şekilde taşınmasının temini ve bu konulardaki ihmalden kaynaklanan kaza ve can kaybının önlenmesi gerekmektedir.

 

Soru 7. Tarım sektörünün her dalında ulusal meslek standartlarına uygun meslek (ve uğraş) tanımlarının yapılması ve uygulamaya aktarılması için neler yapılabilir?

Küme 1. Sektör meslek tanımlarının yapılması ve meslek haritasının belirlenmesi

  • ABD ve uluslar arası alanda meslek tanımları (SOC ve ILO tanımları) Bunlar rehber alınarak uluslararası standartlara uygun meslek tanımlarının yapılması ve meslek haritalarının hazırlanması.
  • Mesleklere ilişkin standartların ve yeterliklerin belirlenmesi (MYK)
  • Bu konuda tarım, gelişmiş ülke örnekleri de dikkat alınarak, tarımın her dalında ulusal meslek standartlarına uygun tanımlamalar, kurulacak bir konseyde tartışılarak son şekli verilmelidir.
  • Tarımsal mesleki yeterlik tanımlarının her bir işkolu için ayrı ayrı yapılması gerekir.
  • Tarım sektörünün her dalında ulusal meslek standartlarının MYK tarafından belirlenmesi gerekmektedir.
  • Sektör kuruluşlarının meslek standardı hazırlama taleplerini MYK’ya iletilmelidir.
  • Çiftçiliğin meslek olarak kabulü için kanuni koşullar getirilmelidir.
  • Tarım sektörünün paydaşları ve MYK işbirliği ile meslek standartları belirlenmelidir
  • Tarım sektörünün tüm paydaşları bir araya gelerek bu konuda (meslek tanımı) ortak bir konsensüse varmalıdır.
  • Mesleki yeterlilik kriterleri belirlenmeli, bu konu mesleki yeterlilik kurumunun görev alanı içinde değerlendirilmelidir. Mesleki yetkinlik sınav yoluyla kanıtlanmalı ve belgelenmelidir. Bu belge istihdama katılımda ön koşul olmalıdır.

 

Küme 3. Tarımsal eğitimlere destek

  • Tarım çalışanlarının mesleki eğitimlerini almalarına İŞKUR vs. maddi destek sağlanabilir
  • Üreticilerden hangi dallarda ihtiyaç olduğu bilgisi MYK ile paylaşılarak eğitim modülleri geliştirilebilir
  • Tarım sektöründe aşamalı ve kademeli bir şekilde sertifikalı çalışma zorunluluğu getirilmelidir. Örneğin, ağır ve tehlikeli işlerde çalışan sayısı ve işyeri türüne göre sınıflandırma yapılmalıdır.

Küme 4. Her çeşit tarımsal girdi satımında farklı alanlara ilişkin düzenlemeler

  • İmtiyazlı alanlar bulunmakta, bitki koruma ilaç satma ruhsatı var. Tarla, bahçe için tohum-fidan satma ruhsatı yok bu aksaklıkların giderilmesi gerekir.
  • Meslek tanımından ziyade yetki paylaşımında sorun var. Veteriner-su ürünleri zootekni-gıda bu dört alan iç içe geçmiş durumdadır

Küme 5. Tarımsal meslek sözlüğü

  • Tarıma konu olan faaliyet alanlarının tanımlanması gerekir.
  • Mesleki tanımların geliştirilmesi için her dalda komisyonlar oluşturulmalı ve GTHB tarafından mevcut çalışmalarında kullanılmak üzere raporlanmalıdır.
  • Uygun meslek tanımının uygulamaya aktarımı için özellikle iş ilanlarında bu özelliklerin belirtilmesi son derece önemlidir,
  • Sektörün her dalındaki ihtiyaçlar dikkate alınarak meslek tanımlarının ilgili bakanlıklar, mesleki yeterlilik kurumu ve üniversiteler işbirliğinde yapılması ve bu tanımlara göre üniversitelerde programlar yapılandırılmalı ve program yeterlilikleri belirlenmelidir.
  • Meslek tanımları yapılırken özellikle tarım ve hayvancılıktaki yerleşmiş olumsuz izlenim oluşturan adların yerine “kapıcı” “apartman görevlisi” gibi yeni tanımlar tartışılmalıdır.

Küme 6. Mesleki yeterlilik tanımında kurum ve kuruluşlar arası işbirliği.

  • Öncelikle tüm tarafların bir araya gelerek kaybolmaya yüz tutmuş, mevcut ve yakın-orta gelecekte ortaya çıkacak tarım sektörü işlerine yönelik tarımsal meslek sözlüğü envanteri oluşturulmalı ve standartlaştırılmalıdır.
  • Meslek odaları (TZOB, ZMO vb), sendikalar, İŞKUR, üniversiteler bir araya gelerek öncelikle meslek tanımlarını yapabilir. Uygulamada, denetimde meslek odaları, ÇSGB, İŞKUR görev alabilir
  • Üniversiteler, STK’lar, meslek odaları, özel sektör temsilcileri ve mesleki yeterlilik kurumu ile işbirliği halinde GTHB tarafından mevzuat çalışması yapılmalı ve bu konuda uygulama yapılmalıdır.
  • STK’lar ve ilgili kamu birimleri tarafından bir komite oluşturulmalı, bu komitede uygulamadaki tanımlar tekrar gözden geçirilmeli profesyonel meslek sertifikalar olmalıdır.

YORUM YAPMAYA NE DERSİNİZ


Yukarı Geri Ana Sayfa
hayvancilikhaber.com Bir ENFORMASYON MEDYA GRUBU Kuruluşudur. Tüm Hakları Saklıdır.
Evcil Hayvanlar