‘Norduz koyununun neslini kurtardık’

0
30

SEKTÖR

Dünyada sadece Van’da bulunuyor!

‘Norduz koyununun neslini kurtardık’

Sadece Van’ın Gürpınar ilçesinde yetiştirilen ve nesli koruma altında olan  Norduz koyununun nesli, 1990’lı yıllarda bölgeden göç etmeyen Geçerli köyü halkı sayesinde yok olmaktan kurtuldu.

'Norduz koyununun neslini kurtardık'En fazla küçükbaş bulunan illerden olan Van’da, özellikle Gürpınar ilçesi hayvan sayısıyla dikkat çekiyor. İlçedeki küçükbaşlar arasında en dikkat çekeni ise Norduz koyunu. Dünyada sadece Gürpınar ilçesinin Norduz bölgesinde bulunan bu koyun, dayanıklılık, yaşama süresi ve adaptasyon yeteneğiyle biliniyor.

 Norduz koyunu, Türkiye’nin önemli gen kaynakları arasında ve nesli koruma altında bulunuyor. Irkın eti, sütü ve diğer özellikler bakımından diğer koyunlara göre daha kaliteli verim elde ediliyor. Bu koyunların başka özelliği de 13 kaburgasının bulunması.Norduz koyunu, uzun bacaklı ve yüksek yapılı, boynu tamamen yapağı ile kaplı, üç parçalı kuyruklu, siyah beyaz ve kül renkli, erkekleri boynuzlu, dişilerin ise yaklaşık yarısı boynuzlu olan bir ırk olarak öne çıkıyor.
Norduz Koyunu ve Keçisi Uygulama ve Araştırma Merkezi
Norduz Koyunu ve Keçisi Uygulama ve Araştırma Merkezi Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde, 2018 yılında kuruldu.  Gürpınar ilçesinde yetiştirilen ve üstün özellikler gösteren Norduz koyunu ve keçisinin koruma altına alınması için bu merkezde çalışmalar yapıyor.

Göçlerle birlikte Norduz koyununun nesli de tehlikeye girdi. Norduz koyununun nesli, göç etmeyen tek köy olan Geçerli halkı sayesinde korundu. 2007 yılında ise Norduz koyunu neslinin korunması için çalışmalar da büyükşehir yasasıyla mahalle olan Geçerli’den başlatıldı.

Hayvancılığın yapıldığı Geçerli Mahallesi’nde yaşayan Ömer Ertaş, 1990’lı yıllardaki göçlere değinerek, “Biz o dönem göç etmedik, hayvanlarımızı da satmadık. Norduz koyunu, sadece o dönem bizim köyde kaldı. Hayvancılığa devam ettik.  Elimizdeki koyunları satmadık. Bizim köy, Norduz koyununun neslini kurtardı. Şu an da köyde 600- 700 koyunumuz var. Kışın sadece çobanlar kalıyor. Bizler Van kent merkezine gidiyoruz. İlkbahar da köyümüze gelerek hayvancılığa devam ediyoruz” dedi.

Norduz koyunu etine coğrafi işaret kazandırmayı hedefliyoruz. “

İlçe Tarım ve Orman Müdürü Yakup Ayten ise ” Geçerli Mahallesi Norduz koyunu ırkının bugüne kadar gelmesinde en büyük öncülerden birisi diyebiliriz. Dolayısıyla proje buradan başlatıldı. Küçükbaş hayvancılığın yoğun olarak yapıldığı ilçemizde yaklaşık 600 bin küçükbaş hayvanımız var. Bunun yaklaşık 250 bini Norduz bölgemizde bulunmaktadır. Bu 250 bin hayvanın 18-20 adedinin saf Norduz koyunu ırkının olduğunu düşünmekteyiz. Gen kaynaklarını koruma adına işletmelerdeki hayvan sayısını arttırarak üreticinin para kazanmasını sağlamak, bunun dışında Norduz koyunu etine coğrafi işaret kazandırmayı hedefliyoruz. ” diye konuştu.
26 mahalledeki koyunlar, ekipler tarafından tek tek kontrol ediliyor..
Van’da kurulan ve Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü’ne bağlı Van Gölü ve Zap Havzası’nı içeren bölgeden sorumlu olarak görev ysapan Van Tarımsal Araştırma Enstitüsü ise, bu ırkın yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaması için çeşitli projeler yürütüyor. Bu yıl başlatılan 2 proje kapsamında, Norduz bölgesindeki 26 mahalledeki koyunlar, ekipler tarafından tek tek kontrol edilip, en saf Norduz koyunları tespit ediliyor ve yetiştiren çiftçilere de destek sağlanıyor.
 Van Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü Erdal Orman konu ile ilgili yaptığı konuşmasında  çiftçilerle görüşülüp, belirlenen Norduz koyunlarının diğer sürülerden ayrı tutulmasını istediklerini kaydederek, “Bu projelerle Norduz koyununu koruma altına alma, dünyaya tanıtma ve neslinin tüm özellikleri ile birlikte muhafaza edilmesi sağlanacak” dedi.

Ülkedeki küçükbaş hayvancılığının merkezi konumundaki Van’ın aynı zamanda meraların varlığının da önemli olduğuna dikkat çeken Orman, “Bu yörenin geniş mera olanakları, farklı bitki türleri ve farklı yükseklikteki yaylaları farklı koyun varyantlarının burada uyum sağlamasına, yayılmasına sebep olmuş. Norduz koyunu da bunlardan biri. Akkaraman varyantı olarak bilinen Norduz koyunu, bu bölgeye has bir koyun. Yeni kurulan enstitümüzle yeni 2, daha önce yürütülen 1 proje ile Norduz koyunu koruma altına almıştır” dedi.

Norduz koyunu sürüden ayırılıp  5 yıl boyunca satılmıyor.
Van Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü Erdal Orman ayrıca ‘Yerli Genetik Kaynaklarımızın Yetiştirici Elinde Korunması ve Sürdürülebilirliği’ adlı projenin olduğunu belirterek, ” Bir taahhütnameyle bu proje sürdürülüyor. Buna göre sürü sahibi veya yetiştirici bu Norduz koyunu sürüsünü ayırıyor ve 5 yıl boyunca satmıyor. Böylelikle bu koyun türü kendi merasında kendi ortamında korumaya alınmış oluyor. Yani ‘Yerli Genetik Kaynaklarımızın Yetiştirici Elinde Korunması ve Sürdürülebilirliği’, ‘Norduz Koyununun Fiziksel Özelliklerinin Tanımlanması, Süt Verimi ve Bileşenlerine Etkisi’ ve ‘Norduz Koyununun Kontrollü Şartlarda Muhafazası’ adlı 3 proje ile Norduz koyununu koruma altına alma, dünyaya tanıtma neslinin tüm özellikleri ile birlikte muhafaza edilmesi sağlanacak” diye açıklamada bulunuyor.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz